Son Dakika
REKTÖRLERDEN DOĞUBAYAZIT ZİYARETİ 12 ÜNİVERSİTE REKTÖRÜNDEN TRUMP YÖNETİMİNE KINAMA 12 ÜNİVERSİTE REKTÖRÜ İBRAHİM ÇEÇENDE BİR ARAYA GELDİ DOĞUBAYAZIT BELEDİYESİ VETERİNER İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ BAYDER PİKNİK DUYURUSU DOĞUBAYAZIT/HAFTANIN NOSTALJİSİ Can Holding, bünyesinde bulunan ‘Awox’ markası ile biri Lüleburgaz diğeri Tarsus’da olmak üzere iki ayrı Beyaz Eşya fabrikası kurma kararı aldı AĞRI TÜGVA İL TEMSİLCİLİĞİNDEN IĞDIR ÜNİVERSİTESİNE ZİYARET Dünya şampiyonu sporcu Erciş'te coşkuyla karşılandı Van'da Afgan ve İranlı sanatçılar sergi açtı
Doğubayazıt  Halkın Sesi - Güncel Doğubayazıt Haberleri
 
 
 
EHMEDÊ XANΒNİN MÜRÜVVETSİZ EVLİLİĞİ(1)
 

EHMEDÊ XANΒNİN MÜRÜVVETSİZ EVLİLİĞİ(1)

Günümüze kadar Ünlü filozof Ehmedê Xanî’nin evlilik konusu açıklığa kavuşmamıştı… ta ki üstat H.Mem ezberleri bozarak Xanî’nin mürüvvetsiz bir evlilik yaptığını belgelerle ortaya çıkarmasana kadar…

6 Nisan 2017 Perşembe 16:19
Yazdır
baskı

Günümüze kadar Ünlü filozof Ehmedê Xanî’nin evlilik konusu açıklığa kavuşmamıştı… ta ki üstat H.Mem ezberleri bozarak Xanî’nin mürüvvetsiz bir evlilik yaptığını belgelerle ortaya çıkarmasana kadar…

Xanî evlendi.Felek ona acımasızca davrandı.Kavuşmanın baharında vefasız devrandı.Kendi ifadesiyle dediği ”mürüvvetsiz bir olayın” acızadesi.Bu olay aniden olmuştur.Eşi ya çocuk doğururken,ya ani kalp durması,ya attan düşmesi yada başka bir sebepten…. Kadersizlikle Baba’mızın derin elemine ortak olalım…

Xani her sağlıklı insan gibi bir yaş zamanında evliliği arzuladı.Teklik vasfını yaradan’a bırakarak iki olmayı arzuladı.Meşru zeminde karşılıklı kabul eşitliğinde,adalet ölçeğinde,evlilik temelinin ”nişan” iznini almıştır.Onun tüm yazdıklarında gördüğüm en önemli seçim dişi unsur,kendisi de erk olan erkek erkten daha öncelikli tercihidir.Onun ümitli seslenişini hep beraber okuyalım.,irdeleyelim.

Xanî üç bucuk asır önce kürt halkının kültür, adet, örf geleneklerin ifadesinde o’nun sosyoloji gerçeklerini çok iyi özümseyip, yaşadığını görüyoruz. Kürt folklorunu çok iyi biliyor. Doğru bulmadığı sosyal yapının siyaset ve kültür yapısını bilim kimliğinde çareler arayıp, yenilerle değiştirmek istemektedir.

Bahse konu nişan ve sonrası buluşma sahne ve senaryosu öncesi, tarafların birbirini görüp tanımaları. Ve isteklerinin her iki tarafça onaylanması gerekir. Sonra ailelerin onayına başvurmaları doğru olanıdır. Dilo Rabe!(Uyan Gönül) şiirinde bazı ipuçlarını görmek mümkündür.

UYAN GÖNÜL

Uyan gönül, şen edanla geziye çıkalım

Yeter güçsüzlük, tembellik gülistanı seyre çıkalım.

 

Gülistan kızıl gül, çimenler mor sümbül

Nisan mevsimi ahengiyle şakıyor bin bülbül

 

Nisan giden yolda güzergâhı dilberin

Yüreğin ışıklı meşalesinde can veren benzeri kelebeklerin,

 

Gönül sade bir ahuya taptı; güzel tatlı ve bey kızı,

Zincirlerimden boşalttı gizli davetine, sanki saray hırsızı

 

Tenhadaki halvete, kızıl dudak şerbetini ten

Bilsin ey dost! İşvesine fermanlı köleyim ben

 

Fermanına saygılı, ona karşıt olmasan

Sözlerinin onay vereni, olursun Şexê Sen’a

 

Şeyh gibi emre köle, fermanına olsan nazır

Kâfir dostun dileğiyle Kur’an süresi yakmaya hazır

 

Yakarım mektup sayfasını uygun aşkın yasasına

Gönül verdim Gülizar’adin ve iman pahasına

 

Şayet diner soyut olsa, giysileri yumuşaksa

Sofi razı olsa dahi ince derin mana olsa

 

Yasaların dengi miskin sofu, dönmüş zır zır deliye

Güneş renksiz, onun için güvenmiyor o sevgiliye

 

Gönlü görmez amadır o, Vuslata varmamış o

Adaletin kapı muhafızı, divanı dilbere kapamış o

 

Sarhoşluğun sebebi can, umumlar da sevdalıyım

Anka tuzağı isteklisi, benler üstü zülüflerde tutsaklıyım

,

Zülüf, benleri dökülürler çiçek, al gül menekşeler

Abdal olan biz canları talan edip virane ederler

 

O talan yüzlerce Baş, binlerce hazinedir kaybettiğin,

Dilim dilim yüz parça yürekli Xanî, yeter figan ettiğin

Xanî şahitliğinde tanışmanın mevsimi Nisan ayında yapılan nişanlanma süreci ile başlar. Gönül verdiği Ahu; Güzel, tatlı bey kızıdır.Bilindiği gibi o saray katibi görevindedir.Gelin aday Mihemed Pırbela Bey’in aile ocağından olması ifadesidir.İlk buluşma teklifi gelin adayından gelmektedir.Bu öncelik genç Xanî’de çokça mutluluk yaratmıştır.Yazdığı Mem û Zin eserinde Siti . ve Zin’in Tacdin ile Mem’i seçişlerinde öncelik genç nazeninlerindir. Hatta gerdek gecesi âdetinde de öncelik Tacdin değil siti’nindir.

Gelin Bey kızı tarifi:”esmera  min dilbera mi l ite yuz bin selam” ifadesinden anlaşılmaktadır.”Yüz bin selam”ı(sed hezar sılav),Türkçe yazıp söylemesi nişanlısının da Osmanlıcayı anladığı telmihlemektedir.Bu bilgiler ancak Bazid Beyliği’nin yakın aile kız ve erkek çocukları bilinebilir.

Nişanlılık sürecinde adayların birbirlerini görmeleri için adet kurallarından kısaca bahsetmeliyiz. Nişanlıların önce tanışmaları gerektiğini belirtmiştim. tanışma zamanı yeri,düğünler Nevroz günlerinde kırlara,bağlara gidilerek,bazı yerlerde ”bindarûk” ağaç altı topluca genç  kız ve erkeklerin buluşmaları,bazen de damat ve geli ailelerinin tanışık olmaları zemini oluşturur.Bildiği “bindarûk” buluşmalarında kız ve erkek adayları şarkılı şekilde birbirlerine atışma yaparlar.Anlattıklarımın değişik türleri değişik Kürt aşiret ve mekânlarında vardır.Ortak adetler topluca meşru sayılmaktadır. Kürtler başka bölgelere göç etmeden önce adetlerini kültürlerini hep muhafaza etmişlerdir. Bu adetler damat adayı Xanî zamanında ve 50-60 yıl öncesine kadar hep aynıydı.

Tanışma  ve karşılıklı kabulden sonra aileler devreye girer.İlk hamle damadın ailesinden gelir.Gelin ailesine küçük hediyelerle başvurulur.Ailenin oluru ve evliliğin zemini hazırlar.Kısa zaman aralığında adayların buluşma zemini hazırlanır.Nişan yüzükleri için aileler içi küçük bir tören yapılır.Daha sonraki günlerde damat ailesiyle birlikte gelin ailesini ziyaret eder.Çoğu zaman gözetim altında sevgililer baş başa bırakılır.Nişanlılık zamanı kısa tutulur.Bu arada ailelerin şahitliğinde dini nikahlar kıyılır.Gençler rahatça belli sınırlar içinde görüşmeleri sağlanır.

Tanışma zamanı ve nişanlama zaman aralığı şiirlerin içerliğinden anlaşılmalıdır.Önec nişan giden yol denilmiştir.Diğer deyişte işte  geldi bahar diyor.

Evet insan newroz’dan hemen sonra baharın başlangıcıdır. Bahar ümitle gelecektir. Baharla birlikte kızıl güller, mor sümbüller açacaktır. Çimenlerin huzurlu yeşil cennetinde bülbüller şakıyacak. Xanî ve ahu’su da cennete sevdalanacaklardır. Onlar da cıvıldaşıp yuva kurmanın sevdasına düşeceklerdir. Böyle bir evlenme akti, onlara öbür boyuttaki cennet mekânında birlikte olmayı da müjdeleyecektir.0,işte ümit, hayal ve kavuşma sevdasıyla nişanlı zamanına ulaştı. Mevsim bahardır. Atalarımızdan miras canım newroz’umu hiç unutmam. Êzedi kürt kardeşlerimden Meryem hanımı ve İdo Bey’i nasıl unutabilirim. Beni davet ettikleri”Çarşema  Sor Bayramı” 19-20 Nisan şöleniyle bir kere daha Xanî’nin müridi olmaya and içtim.BU bayram Newroz bayramının  baharda kutlanışı gibidir.Çarşema Sor;Kırmızı Çarşamba demektir.Burada ki kırmızıya bazı anlamlar yükledim.Bu bayram gençlerimizin tanışma seremonisinde çarpan kalp ritmi 180’leri bulur.Burada pompalanan kırmızı kandır.

Devamı gelecek haftaya...

Kaynak:H.MEM -XANÎ VE MEMZALARI KİTABI

Anahtar Kelimeler: EHMEDÊ XANΒNİN MÜRÜVVETSİZ EVLİLİĞİ(1)
Bu haber toplam 2924 defa okunmuştur
Haber Yorumları
Yorum Ekle
Sn Cevdet Baycan, acaba kaynağı yazabilir misiniz? Hangi kitapta bu tez kabul görülmüştür. Yardımcı olursanız seviniriz.
Ahmed Vazgal - 2017-04-07 19:19:17
 Diğer Haberler
Doğu Anadolu’nun peynirleri Tatvan’da buluşacak
Başkan Sekmen’e Teşekkür Plaketi
EHMEDÊ XANÎ DİYOR Kİ;
Zabıta adaylarının mülakat heyecanı
İranlı turistler Kars'ta
Kalabalıklar Ama Alıcıları Yok
Sığınmacı mültecilere kitap hizmeti
Erciş Belediyesinin kadın ve aile plajı sezona hazır
Jandarmadan Kızılay’a Destek
Ahlat Patates Sorununu Çözebilir
Ağlamadan, Sızlamadan Çözdük
Ehmedê Xanî kültür derneği Ramazan Bayramı mesajı
Ağrı´nın Yüz Akı Arkoz Çimentonun Açılışı Başbakan Yıldırım Tarafından Yapıldı
CELAL DİKMEN VEFAT ETTİ
Yaralı Ebabil kuşu tedavi altına alındı
DOĞUBAYAZIT/HAFTANIN NOSTALJİSİ
Yeni Hükümet Konağının Temeli Bu Yıl Atılıyor
Ağrı Milli Eğitim Müdürü Yakup TURAN'ın katılımıyla TUBİTAK Bilim Fuarı açıldı
EHMEDÊ XANÎ DİYOR Kİ;
EHMEDÊ XANÎ DİYORKİ;
 
HEM YAKIN
Yazarlar
Namaz Vakitleri
İmsak
03:30
Güneş
05:18
Öğlen
12:22
İkindi
16:07
Akşam
19:05
Yatsı
20:38
Çok Okunanlar
Finans
İMKB 100
73.798
USD ALIŞ
2.8950
USD SATIŞ
2.9200
EURO ALIŞ
3.2830
EURO SATIŞ
3.3130
POUND ALIŞ
4.5330
POUND SATIŞ
4.6180
ALTIN ALIŞ
105.8100
ALTIN SATIŞ
108.0000
Çok Yorumlananlar
Hava Durumu
Havadurumu
Anket
Doğubayazıt Turizmi Nasıl Görüyorsunuz?
İyi
Çok İyi
Kötü
Sayısal Loto
15.08.2015
Tarihli Çekiliş Sonucu
01 - 04 - 10 - 15 - 16 - 20
Şans Topu
19.08.2015
Tarihli Çekiliş Sonucu
03 - 10 - 15 - 18 - 33 - 13
On Numara
17.08.2015
Tarihli Çekiliş Sonucu
07 - 14 - 16 - 17 - 19 - 24 - 28 - 29 - 31 - 36 - 43 - 49 - 54 - 55 - 56 - 57 - 58 - 60 - 62 - 69 - 72 - 76
Süper Loto
20.08.2015
Tarihli Çekiliş Sonucu
05 - 22 - 35 - 38 - 47 - 53
Hakkımızda | Künye | Reklam | İletişim | RSS
Bu sitede yayınlanan tüm materyalin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Yazılım: Haber Sitesi Kur